اگر برای زبان عمومی کارشناسی ارشد یا آزمون دکتری آماده می‌شوید و نمی‌دانید از کجا شروع کنید، مهم‌ترین کار این نیست که از روز اول ساعت‌های طولانی درس بخوانید؛ باید مسیر متناسب با سطح خودتان داشته باشید. مطالعه پیوسته واژگان، تقویت گرامر، تمرین درک مطلب و مرور و تست‌زنی باید در یک برنامه قابل‌اجرا کنار هم قرار بگیرند.
در این راهنما یک الگوی مطالعاتی قابل تغییر ارائه می‌کنیم. تعداد درس‌ها و زمان‌ها نسخه ثابت برای همه نیست: میزان آمادگی اولیه، فاصله تا آزمون و سرعت یادگیری شما تعیین می‌کند کدام بخش‌ها پررنگ‌تر باشند.
قدم اول: سطح زبانتان را مشخص کنید
اگر پایه واژگان و گرامرتان ضعیف است: پیش از ورود به درس‌های اصلی، زمانی را برای واژگان ابتدایی و ساختارهای پایه در نظر بگیرید. اگر فایل مقدماتی ۵۰درسی در اختیارتان است، می‌توانید مثلاً روزانه دو درس از آن را بخوانید و پس از تثبیت مطالب، وارد مسیر اصلی شوید. این فایل مقدماتی را با «۳۵ درس نخست» بخش مقدماتی کتاب مرجع لغات زبان عمومی یکی ندانید؛ این‌ها دو شیوه ورود به مطالعه‌اند و باید با منبعی که در اختیار دارید هماهنگ شوند.
اگر سطح متوسط یا خوب دارید: لازم نیست صرفاً برای تمام‌کردن یک مسیر مقدماتی، وقت زیادی صرف درس‌های آسان کنید. چند درس نمونه و یک آزمون تشخیصی بزنید و از سطحی شروع کنید که واقعاً در آن نیاز به یادگیری دارید.
برای آشنایی با تصویر کلی آزمون‌ها، راهنمای زبان کارشناسی ارشد و راهنمای زبان دکتری را هم ببینید.
قدم دوم: واژگان و گرامر را هم‌زمان پیش ببرید
یک پیشنهاد عملی، روزی یک درس واژگان از کتاب مرجع لغات زبان عمومی است. اگر وقت کمتری دارید، یک درس را در دو روز تقسیم کنید. اگر سریع‌تر یاد می‌گیرید، می‌توانید درس‌های بیشتری بخوانید؛ اما زمان مرور را حذف نکنید.
در کنار واژگان، از کتاب صفر تا صد گرامر هفته‌ای سه بخش تازه بخوانید. برای نمونه، روز اول یک بخش را یاد بگیرید و روز بعد همان بخش را مرور و تمرین‌هایش را حل کنید. با این روش، مطالعه جدید و تثبیت مطالب از هم جدا نمی‌مانند.
نمونه برنامه یک هفته
| روز | واژگان | گرامر | مرور و تمرین |
|---|---|---|---|
| شنبه | یک درس تازه | بخش اول | خلاصه نکته‌های همان بخش |
| یکشنبه | یک درس تازه | — | مرور و تمرین بخش اول |
| دوشنبه | یک درس تازه | بخش دوم | مرور واژگان روزهای قبل |
| سه‌شنبه | یک درس تازه | — | مرور و تمرین بخش دوم |
| چهارشنبه | یک درس تازه | بخش سوم | مرور واژگان دشوار |
| پنجشنبه | یک درس تازه | — | مرور و تمرین بخش سوم |
| جمعه | مرور هفتگی | مرور سه بخش | چند تست یا یک متن کوتاه درک مطلب |
این جدول صرفاً یک الگو است. اگر یک روز عقب افتادید، برای جبران آن همه درس‌ها را روی روز بعد انباشته نکنید؛ برنامه را با زمان واقعی خودتان تنظیم کنید.
اگر روزانه فقط ۳۰، ۶۰ یا ۹۰ دقیقه وقت دارید
۳۰ دقیقه: حدود ۱۵ دقیقه مطالعه واژگان، ۱۰ دقیقه مرور یا گرامر و ۵ دقیقه یادآوری فعال یا حل چند سؤال. در روزهای گرامر، نسبت زمان‌ها را تغییر دهید. هدف این است که پیوستگی مطالعه حفظ شود.
۶۰ دقیقه: ۲۰ دقیقه واژگان، ۲۰ دقیقه گرامر یا درک مطلب و ۲۰ دقیقه مرور و تمرین. در روزهای مشخص‌شده برای بخش جدید گرامر، زمان تمرین را به آن اختصاص دهید.
۹۰ دقیقه: ۳۰ دقیقه واژگان، ۲۵ دقیقه گرامر، ۲۰ دقیقه درک مطلب یا تست و ۱۵ دقیقه مرور. اگر نزدیک آزمون هستید، سهم تست‌های زمان‌دار و تحلیل پاسخ‌ها را بیشتر کنید.
مهم‌تر از عدد ساعت این است که هفته‌های متوالی برنامه‌ای پایدار داشته باشید. نیم ساعت مطالعه منظم معمولاً از چند روز مطالعه فشرده و سپس رهاکردن برنامه مفیدتر است.
قدم سوم: چه زمانی تست‌زنی را شروع کنیم؟
در یک مسیر درس‌به‌درسِ کامل، رسیدن به حدود درس ۱۲۰ کتاب مرجع لغات می‌تواند نقطه مناسبی برای افزایش جدی حجم تست‌ها باشد؛ اما این عدد یک شرط اجباری نیست. لازم نیست تا آن زمان از هر نوع تست دوری کنید. از ابتدای مطالعه، تست تشخیصی و تست مربوط به مباحث خوانده‌شده را در برنامه بگذارید تا متوجه اشتباه‌های خود شوید.
هرچه به تاریخ آزمون نزدیک‌تر می‌شوید، زمان بیشتری برای حل سؤال‌های سال‌های قبل، تمرین درک مطلب، مرور واژگان و تحلیل اشتباه‌ها در نظر بگیرید. از آزمون‌های رایگان ارشد و دکتری برای آشنایی با نوع سؤال‌ها و سنجش پیشرفت استفاده کنید.
فقط لغت نخوانید؛ درک مطلب و گرامر هم مهم‌اند
شناخت معنی کلمات به فهم متن کمک می‌کند، ولی برای پاسخ‌دادن به سؤال‌های زبان کافی نیست. توانایی تشخیص ساختار جمله، ارتباط جمله‌ها، هدف نویسنده و مفهوم کلی متن به تمرین جداگانه نیاز دارد.
اگر برای ارشد آماده می‌شوید، درک مطلب را به بخش ثابت برنامه تبدیل کنید؛ اگر دکتری می‌خوانید، گرامر و درک مطلب را هم در کنار واژگان جدی بگیرید. سهم دقیق هر بخش ممکن است با آزمون، رشته و سال تغییر کند؛ برای تصمیم‌گیری درباره زمان‌بندی، دفترچه و نمونه‌سؤال‌های همان آزمون را ملاک قرار دهید.
وقتی پیشرفت نمی‌کنید، این شش مورد را بررسی کنید
۱. منبع نامتناسب با سطح: منبعی که برای دوست شما مناسب بوده، لزوماً بهترین انتخاب شما نیست. پیش از تصمیم قطعی، چند درس نمونه بخوانید و نتیجه را بسنجید.
۲. نداشتن مسیر مشخص: بدانید امروز قرار است کدام درس را یاد بگیرید، فردا چه چیزی را مرور کنید و چه زمانی تست بزنید.
۳. مطالعه ناپیوسته: یک روز چند ساعت مطالعه و چند روز وقفه، یادگیری را دشوار می‌کند. برای زمان‌های کم هم برنامه جایگزین داشته باشید.
۴. تمرکز روی یک مهارت: اگر فقط لغت می‌خوانید، گرامر یا درک مطلب ممکن است به نقطه ضعف شما تبدیل شود.
۵. مرور ناکافی: فقط جلو رفتن کافی نیست. واژگان و نکته‌های دشوار را در فاصله‌های مختلف دوباره بررسی کنید.
۶. اصرار روی روش نامؤثر: اگر پس از چند هفته منظم‌خواندن پیشرفتی دیده نمی‌شود، منبع، سطح درس‌ها یا شیوه تمرین را تغییر دهید؛ نه اینکه هدف را کنار بگذارید.
برنامه‌تان را با آزمون و خطا اصلاح کنید
هر یک یا دو هفته، به این سؤال‌ها پاسخ دهید: آیا درس‌های تعیین‌شده را انجام دادم؟ واژگان قبلی را به یاد می‌آورم؟ تمرین‌های گرامر را بدون نگاه‌کردن به پاسخ حل می‌کنم؟ سرعت و دقت من در خواندن متن بهتر شده است؟ اگر پاسخ منفی است، حجم درس جدید را کم کنید و مرور یا تمرین بیشتری بگذارید.
برای مشاهده نکته‌های آموزشی و برنامه‌ریزی‌های منتشرشده در کانال، می‌توانید کانال RMS English در تلگرام را دنبال کنید. اگر زمان کمی تا آزمون دارید، به‌جای شروع کورکورانه یک برنامه بلندمدت، برنامه فشرده متناسب با فرصت باقی‌مانده بسازید.
سؤال‌های متداول
روزی چند درس واژگان برای زبان ارشد یا دکتری بخوانیم؟
روزی یک درس نقطه شروع مناسبی برای بسیاری از داوطلبان است، اما سطح زبان و زمان مطالعه اهمیت بیشتری دارد. بهتر است یک درس را با مرور واقعی تمام کنید تا اینکه چند درس را بدون تثبیت پشت سر بگذارید.
آیا می‌توان هم‌زمان واژگان و گرامر خواند؟
بله. حتی در یک برنامه روزانه کوتاه، می‌توان روزهای مشخصی را به یادگیری گرامر اختصاص داد و واژگان را به‌صورت پیوسته پیش برد.
اگر پایه زبان ضعیف باشد، از کجا شروع کنیم؟
از واژگان و ساختارهای مقدماتی آغاز کنید، چند درس نمونه حل کنید و سپس سراغ منابع اصلی متناسب با سطح خودتان بروید. لازم نیست همه داوطلبان یک مسیر مقدماتی کاملاً یکسان داشته باشند.
از چه زمانی تست‌های کنکور را حل کنیم؟
تست‌های آموزشی و تشخیصی را می‌توان از ابتدا شروع کرد؛ با پیشرفت در مباحث و نزدیک‌شدن به آزمون، سهم تست‌های جامع و زمان‌دار را بیشتر کنید.
اگر فقط نیم ساعت در روز فرصت داشته باشم، فایده دارد؟
بله، اگر برنامه‌تان واقع‌بینانه باشد و مرور منظم را فراموش نکنید. ثبات برنامه و اصلاح آن براساس نتیجه تمرین‌ها از حجم بالای مقطعی مهم‌تر است.
قدم بعد: ابتدا سطح خود را مشخص کنید، سپس از راهنمای ارشد یا راهنمای دکتری شروع کنید، منابع متناسب را انتخاب کنید و برای تمرین به بخش آزمون‌های رایگان سر بزنید.